Site Netwerk: nl hybridorganizations.com |



Publieke organisaties die ook commerciële activiteiten ondernemen; ze zijn noch volledig publiek, noch echt privaat, maar opereren in een schemergebied. Deze ‘hybride’ organisaties kunnen een alternatief vormen voor ‘echte’ privatiseringen. Zonder risico’s is een keuze voor hybriditeit
echter niet.

Marktwerking in de publieke dienstverlening: Kansen en risico's van hybride organisaties

Hybride organisaties zijn omstreden. Deze organisaties zitten tussen overheid en markt in, tussen publiek en privaat. Ze zouden het beste uit twee werelden moeten halen, maar zorgen volgens critici voor concurrentievervalsing en brengen het bedrijfsleven schade toe. En het grootste punt van zorg: publieke belangen en waarden zouden niet stand kunnen houden in de competitie met winstbejag.

De voorstanders zien hybride organisaties vooral als verbindende schakels die verschillende werelden bij elkaar weten te brengen. De belofte van synergievoordelen en innovatiemogelijkheden zijn verleidelijk. Hybride organisaties kunnen winsten die zij op de markt behalen, gebruiken voor investeringen in de publieke dienstverlening of voor het verlagen van tarieven voor de burger. Bedrijfsmatig opereren zou de dienstverlening aan de burger efficiënter, effectiever en klantgerichter kunnen maken. Door de noodzaak van transparantie bij markttransacties kan hybriditeit bovendien bijdragen aan een betere publieke verantwoording.

De kampen van voor- en tegenstanders staan lijnrecht tegenover elkaar. De discussie over hybriditeit gaat verder dan de vraag of een publieke organisatie ook op de markt actief mag zijn; het gaat om hoe we onze samenleving willen inrichten en wat daarin de verhouding hoort te zijn tussen overheid, markt en burger. De discussie is dus allesbehalve vrijblijvend. Er moeten fundamentele vragen worden beantwoord: Mogen overheidsorganisaties op de markt concurreren en misschien ook risico lopen met publieke middelen? Leidt hybriditeit tot de verwaarlozing van publieke taken en tot interne conflicten als gevolg van culturele spanningen? En raakt de politiek haar grip kwijt op organisaties in de publieke dienstverlening, als deze meer vrijheid krijgen om ook op de markt actief te worden?

Op deze vragen ga ik in dit opiniestuk nader in, die in het juli/augustus-nummer verschenen is van Socialisme & Democratie, het tijdschrift van de Wiardi Beckman Stichting.