hybridorganizations.comHybride organisaties als onbegrepen fenomeen
(Semi-) publieke organisaties gaan steeds vaker verbanden aan met organisaties uit de private sfeer, door bijvoorbeeld zelf actief te worden op de markt. Dit is het gevolg van een aantal bredere maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de verzelfstandigings- en privatiseringspolicies van de afgelopen jaren, de (her)introductie van marktwerking in publieke sectoren, de toegenomen verandersnelheid en het geldgebrek van de overheid, waardoor publieke organisaties gedwongen zijn om hun inkomsten ook op de markt te verwerven. Op het snijvlak tussen de publieke en de private sector is een aantal organisaties ontstaan met meervoudige, dus niet meer alleen publieke, externe relaties. Deze tussenvormen worden in de organisatiekundige literatuur hybride organisaties genoemd.
In Nederland is hybriditeit geen nieuw fenomeen. Al sinds de tijden van de Verenigde West- en Oost-Indische Compagnieën bestaat er al een aantal van deze soort organisaties. Huidige hybriden zijn onder andere woningcorporaties die zich ook als projectontwikkelaars profileren, ondernemende ziekenhuizen of ROC’s die ook contractonderwijs aanbieden. Hybride organisaties zijn weliswaar vaker onderwerp van hevige maatschappelijke discussies, maar verrassend genoeg is onze daadwerkelijke kennis over wat hybriditeit precies inhoudt en hoe organisaties in de praktijk daarmee omgaan, nog steeds vrij beperkt. Zowel theoretisch als empirisch gezien blijken wij ons nog steeds niet echt raad te weten met dit soort organisaties. Dit is vooral jammer, omdat hybriditeit in organisaties in potentie gepaard kan gaan met krachtige spanningen die te maken hebben met de culturele verschillen tussen het publieke en private domein.
Binnen een hybride organisatie moeten de conflicterende waardesystemen van staat en markt op een vruchtbare en langdurige manier bij elkaar gebracht worden om de organisatie levensvatbaar te maken. Als dat goed lukt, zo luidt een veronderstelling in het maatschappelijke debat over hybriditeit, ontstaan synergie-effecten, nemen legitimiteit en kwaliteit van het organisatiehandelen toe en kunnen private winsten gebruikt worden voor de financiering van publieke activiteiten. Maar als de spanningen niet goed gemanaged worden, zo luidt een andere veronderstelling, dan worden publieke activiteiten verwaarloosd, raken de organisaties in cultureel verval en worden publieke middelen misbruikt voor de financiering van private activiteiten.
Hoe vaak en dramatisch zich deze spanningen in de praktijk echter voordoen en hoe organisatieprofessionals er op een adequate manier tussen kunnen schipperen, is tot op heden helaas vooral op basis van normatieve gedachten en nog maar weinig op basis van empirische gegevens bediscussieerd. Dit onderzoeksproject heeft tot doel om hier verandering in te brengen. Eerste bevindingen en aanvullende informatie zijn op deze website te vinden.
