hybridorganizations.comEffecten van hybriditeit
Hybriditeit kan in potentie tot een aantal positieve en negatieve effecten leiden, met name wat betreft de financieel-economische positie van een organisatie, haar performance, cultuur en governance (in de zin van bestuur).
- Financieel-economische effecten: door hybriditeit kunnen organisaties hun omzet en vaak ook hun winst verhogen door ook actief te worden op de markt, waardoor zij de publieke dienstverlening kunnen subsidiëren. Maar omdat hybride organisaties door hun banden met de overheid competitieve voordelen hebben tegenover hun commerciële concurrenten, ligt ook het gevaar van concurrentievervalsing op de loer. Ook is het in potentie mogelijk dat door kruissubsidiëring publieke middelen weg gaan lekken naar commerciële activiteiten. Deze effecten zijn met name te verwachten bij organisaties die hybride zijn op de dimensies betreffende structuur en activiteiten.
- Performance-gerelateerde effecten: hybriditeit kan bijdragen aan een verbetering van de performance van een organisatie, omdat deze nu, net zoals een enterprise, meer aandacht zal hebben voor efficiency en effectiviteit. Maar het kan ook een prikkel zijn voor verslechtering van de publieke prestaties, omdat de hybride organisatie haar commerciële taken interessanter (want in financiële zin winstgevender) zal vinden dan haar publieke taken. Ook deze effecten zijn met name te verwachten bij organisaties die hybride zijn op de dimensies betreffende structuur en activiteiten.
- Culturele effecten: meerwaarde kan ontstaan door het overnemen van klantgerichte waarden uit het bedrijfsleven. Maar publieke en private waarden kunnen ook botsen wat tot cultureel verval kan leiden als het personeel van een organisatie hun public spirit inruilt tegen het streven naar winstmaximalisatie. Deze effecten zijn met name te verwachten bij organisaties die hybride zijn op de dimensies betreffende strategie en cultuur.
- Governance-gerelateerde effecten: wat betreft de besturing van een organisatie biedt hybriditeit mogelijkheden voor professionalisering, bijvoorbeeld door over te gaan naar een model waarin het toezicht uit wordt gevoerd door onafhankelijke raden van commissarissen en de politiek inspraakmogelijkheden heeft als aandeelhouder. Daardoor kan een eind gemaakt worden aan de onbevredigende situatie, waarin van politici verwacht wordt op detailniveau een organisatie aan te kunnen sturen, zonder over de benodigde expertise te beschikken. Maar een op de private leest geschoold governancearrangement zou in potentie ook meer mogelijkheden voor de organisatie kunnen bieden om opportunistisch gedrag te vertonen. Als politici als vertegenwoordigers van de burger te veel op afstand komen te staan van de organisatie, zouden zij hun grip daarop kunnen verliezen, waardoor de organisatie ongestoord haar gang kan gaan met activiteiten die weliswaar in haar eigen belang zijn, maar niet in dat van de burger. Deze effecten zijn met name te verwachten bij organisaties die hybride zijn op de dimensies betreffende governance en politiek.
Kort samengevat kan hybriditeit voor een organisatie een positieve prikkel zijn om haar functioneren te verbeteren wat haar financiële positie betreft, haar presteren, haar cultuur en haar governance. Maar het kan ook een prikkel zijn om allerlei perverse ontwikkelingen toe te staan, zoals concurrentievervalsing, taakverwaarlozing en cultureel verval. Het zou ook kunnen leiden tot opportunistisch gedrag, waardoor de organisatie uit de handen glipt van haar politieke principalen.
