Site Netwerk: nl hybridorganizations.com |



In het Duitstalig tijdschrift Zeit Wissen een interessante bijdrage over solidaire landbouw (solidarische Landwirtschaft) als voorbeeld voor sociale innovatie.

Community Supported Agriculture (CSA): het boerenbedrijf als coöperatie

Gelezen in Zeit Wissen, april/mei 2015

Ook in Duitsland is er veel discussie over de kwaliteit van voedsel en afkeer van de methoden van de intensieve veehouderij. Daarnaast vechten, met lage prijzen voor voedsel in supermarkten, veel, met name kleine en middelgrote boerenbedrijven om hun voortbestaan en is men op zoek naar nieuwe, meer verantwoorde bedrijfsmodellen. Dit is met name belangrijk voor bedrijven, die kleinschalig willen blijven, biologisch of biodynamisch willen produceren of die, door te werken met klassieke, maar bedreigde soorten nutsdieren, een bijdrage willen leveren aan het behoud ervan.

Een zo’n nieuw model is dat van Community Supported Agriculture (CSA), of Solidarische Landwirtschaft (SoLaWi) in het Duits. In het Nederlands heb je het dan over gemeenschaps- of pergolalandbouw. Achterliggend idee is dat boeren een samenwerking aangaan met consumenten. In ruil voor een jaarlijkse bijdrage aan de productiekosten, krijgen consumenten een deel van de opbrengst. Zij investeren dus in een landbouwbedrijf, waar zij een bepaalde filosofie mee delen en weten precies, waar hun voedsel vandaan komt en hoe die is geproduceerd.

Vooral in de VS is gemeenschapslandbouw populair (er zijn al 12 000 van dit soort bedrijven). Het concept Community Supported Agriculture heeft daar een vlucht genomen na publicatie van het boek Farms of Tomorrow van Trauger Groh in de jaren negentig. Oorspronkelijk komt het concept echter uit Japan, waar huisvrouwen in de jaren 1960 kritischer gingen kijken naar de kwaliteit van hun voedsel.

Hoe werkt het concept nou in de praktijk? In Zeit Wissen een portret van het Buschberghof in Schleswig-Holstein, georganiseerd als coöperatie (Landwirtschaftsgemeinschaftshof). Deze boerderij kan voedsel produceren voor 95 huishoudens (ongeveer 300 mensen). Elk lid van de coöperatie betaald per maand rond de € 100,- (of € 330,- voor een familie) aan lidmaatschapsbijdrage. Dat zorgt voor een opbrengst van ongeveer € 360 000,- per jaar. De leden bepalen aan het begin van elk jaar hoeveel zij kunnen bijdragen. Zij zien hun bijdrage met name als investering, om de productiekosten van de boerderij te dekken en de landbouwers een fatsoenlijk loon te garanderen. Zij betalen dus in verhouding tot de productiekosten en niet tot wat ze krijgen. Dat laatste kan, afhankelijk van de oogst, variëren.

De consumentleden van de coöperatie zijn verenigd in 13 lokale groepen. Elke dinsdag komen vertegenwoordigers van die groepen langs op de boerderij om groenten en fruit van het seizoen, alsook melk- en vleesproducten op te halen. Zij zorgen dan voor de verdeling ervan binnen de groep. Veel leden van de Landwirtschaftsgemeinschaft komen uit Hamburg, ongeveer 45 minuten rijden van het Buschberghof.

In Duitsland zijn er inmiddels al 65 van dit soort coöperaties. Zij zijn verenigd in het Netzwerk Solidarische Landwirtschaft. In Nederland lijkt het fenomeen gemeenschapslandbouw daarentegen nog niet echt van de grond te komen. Dat lijkt tenminste uit een korte recherche op internet. Er zijn wel wat voorbeelden, waaronder HerenBoeren. Daarnaast heb je voedselcoöperaties, maar die worden met name gerund door stedelingen, die bij verschillende aanbieders verantwoord voedsel kopen. Er is dus geen sprake van een hecht band, als dat dat de investeerders van de Buschberghof hebben met hun bedrijf.

Interessant om te bekijken, hoe gemeenschapslandbouw zich verhoudt tot andere, in opkomst zijnde vormen van nieuwe sociale praktijken in de circulaire economie. Wat zijn precies de doelen van deze coöperaties en hoe brengen zij deze tot realiteit? En kunnen zij in de praktijk ook echt voldoen aan hun grote idealen? Wie is de doelgroep (€ 330,- per maand voor een familie is best prijzig)? In Duitsland heeft de Goethe Universiteit in Frankfurt daar in 2013 vanuit sociologisch perspectief interessant onderzoek naar gedaan.

Meer informatie

Artikel uit Zeit Wissen Brauchen Lebensmittel einen Preis?

Website Buschberghof

Website Netzwerk Solidarische Landwirtschaft

Onderzoek Goethe Universität Frankfurt over gemeenschapslandbouw als sociale innovatie?

Gepubliceerd op 14 mei 2015